Filevorming kan basaal twee hoofdoorzaken hebben:

• er is (tijdelijk) te veel verkeersaanbod;
• er is (tijdelijk) te weinig wegcapaciteit beschikbaar.

Hoe triviaal het bovenstaande ook is, het is wezenlijk voor zaken zoals verkeersinformatie en voor de aanpak van files. Of zoals dat in hedendaags ‘Verkeer en Waterstaats’ heet: de bereikbaarheidsproblematiek.

Een wegdeel heeft een maximaal verkeersaanbod (verkeersintensiteit) dat kan worden verwerkt. Is er sprake van meer verkeersaanbod dan dat het wegdeel aankan, dan ontstaat er een file. De emmer loopt als het ware over. Het effect zien op vrijwel elke werkdag wanneer het verkeersaanbod hoger ligt dan een aantal knelpunten kan verwerken. Op deze knelpunten ontstaan files.

Daarbij komt dat de capaciteit naast de intensiteit ook kan variëren in de tijd. Denk daarbij aan bijvoorbeeld weersomstandigheden (regen, sneeuw en gladheid), ongevallen en wegwerkzaamheden. Een deel van deze zaken zijn gepland, een ander deel vanwege de aard niet te plannen (incidenten). In de verkeersinformatie wordt soms een oorzaak gemeld. In dat geval gaat het om files als gevolg van te weinig wegcapaciteit. Wordt geen oorzaak gemeld, dan is of de oorzaak niet bekend, of (en dat is meestal het geval) gaat het om een file als gevolg van teveel verkeersaanbod (spitsfiles).

Bron: Verkeersinformatiedienst