Files zijn niet allemaal hetzelfde. Zo heb je op de eerste plaats het onderscheid tussen langzaamrijdend verkeer, langzaamrijdend tot stilstand verkeer en stilstaand verkeer. Bovendien zegt de oorzaak vaak iets over de verkeersafwikkeling ter plaatse. En dus kun je aan het verkeersgedrag afleiden wat de waarschijnlijke oorzaak is voor de stremming van het verkeer.

Hieronder zijn een drietal soorten files beschreven.

`Vast Knelpunt`-file

Deze file wordt veroorzaakt door een knelpunt dat continu aanwezig is. Als het verkeersaanbod groter is dan het knelpunt kan afwikkelen ontstaat file. Een voorbeeld is een beperking van het aantal rijstroken. Op die plek moet het verkeer van bijvoorbeeld vier rijstroken naar drie rijstroken, hetgeen op twee manieren bijdraagt aan het knelpunt: 1. Er moet nu hetzelfde aantal voertuigen over minder wegruimte; 2. het herverdelen van de voertuigen over de resterende stroken kost extra `capaciteit`. Nadat het verkeer opnieuw een plaatsje heeft gekregen op de weg zal het verkeer normaliter weer goed doorstromen.
file geeft een filebeeld met een duidelijke kop en staart.


`Tijdelijk knelpunt`-file

Bij een tijdelijk knelpunt, bijvoorbeeld door een ongeval of wegwerkzaamheden, geldt eigenlijk hetzelfde als bij de `vast knelpunt`-file. Daarbij hoeft het niet zo te zijn dat er rijstroken zijn afgekruist, alleen al een voor kijkers interessante situatie kan genoeg zijn voor filevorming.

Indien het incident of werkzaamheid van de weg is gehaald, zal het verkeer weer erg snel beginnen te rijden, voor de filerijder die nog wat verder van het tijdelijke knelpunt is vaak heel plotseling. Het is alsof er een stop uit een bad wordt gehaald; de doorstroming is vervolgens snel genormaliseerd. Zo kan in een minuut of 10 drie kilometer file oplossen.


`Periodiek knelpunt`-file

Deze file doet zich voor als er gedurende een paar ogenblikken gas moet worden teruggenomen of zelfs geremd. Belangrijkste voorbeeld van een periodieke knelpuntfile is bij toestroom op een toerit. Wanneer een aantal voertuigen in één keer wil invoegen op de snelweg (bijvoorbeeld nadat zij op het onderliggend wegennet groen licht hebben gekregen) ontstaat door dit invoegen een snelheidsverlaging op de rijbaan. Door het harmonica-effect wordt vooraan iets bijgeremd, de voertuigen daarna remmen noodgedwongen iets harder, de voertuigen daarna nog weer harder en uiteindelijk staat het verkeer stil.
Omdat als het invoegende verkeer weg is de oorzaak is weggenomen, zal een dergelijke file van voren af aan weer beginnen met rijden, terwijl achteraan nog steeds voertuigen die aansluiten in de file. Zo`n file golft als het ware stroomopwaarts. Als dan even later opnieuw voertuigen willen invoegen bij de toerit ontstaat opnieuw filevorming en een nieuwe filegolf. Deze file heeft geen duidelijke kop en staart en doordat op één traject meerdere golven moeten worden genomen ontstaat een beeld van veel vertraging, terwijl de filelengte vaak niet genoeg is om als file meegenomen te worden in de verkeersinformatie.
(Bron: Verkeersinformatiedienst)